Een paar dagen na de aanslagen op de redactie van Charlie Hebdo kreeg ik van iemand de vraag of ik, als literatuurwetenschapper, niet de behoefte voelde een opiniestuk te schrijven hierover. Mijn antwoord was 'nee': ik zou namelijk niet zo snel weten wat het punt achter die opinie zou zijn. Natuurlijk, ik zou de aanslag in een historische context kunnen plaatsen, ingaan op de achtergrond van de daders: het zijn 'Fransen van Algerijnse komaf', dus de weg naar overgeërfde derde-generatie-nonbelonging-pied noirleed en milde doch diepe haatgevoelens jegens Frankrijk is dan snel geplaveid. Ook een vergelijking met 'onze' houding (shoop, daar is de 'wij') tegenover satire en wat voorbeelden van wat wij soms grappig vinden en af en toe strafbaar stellen is snel opgetekend. Zelfs een verhandeling over moslimextremisme, misinterpretatie en 'de dreigende radicalisering' is al genoeg voor een sappig stuk. Lekker hoor. Maar neen.
De kriebel kwam echter wél na het bekijken van het NOS-nieuws van gisteravond. Rond achten drong Tarik Z. een van de uitzendstudio's binnen en vroeg middels een neppistool, een bedreiging en een slecht geschreven briefje om wat zendtijd. Dat lukte hem niet en hij werd door een stuk of vijf hard schreeuwende politieagenten (ja, hard schreeuwenden) opgepakt.
Vlug trok de pers in Tariks woonplaats, Pijnacker, een loensende dorpsgenoot van de besneeuwde straat. Deze jongen kende Tarik nauwelijks en had hem evenmin herkend op TV, maar was naar inzicht van de reporter (ik krijg het woord 'journalist' hier amper uit den bek) de meest geschikte persoon voor een interview. Vraag één: 'Hij was geadopteerd, hè?'
Welja. Binnen een paar seconden was door de reporter vastgesteld dat adoptie nieuwsverstorende neigingen blijkbaar in de hand werkt. Gelukkig bleek later dat Tarik helemaal niet geadopteerd was. Ondanks dat dreigbriefje zonder interpunctie. Pffiiew. Wel komt vaak terug dat hij een kind van gescheiden ouders is. Dat belooft dan wat voor de toekomst, aangezien sinds de nulties ongeveer een derde van alle huwelijken strandt. Laten we hopen dat het verminderde aantal kinderen per gezin de telling incidenten laag houdt.
Door binnen te vallen in de studio had Tarik, geboren in Zoetermeer, zijn privacy al zo goed als vaarwel gezegd. Niets compositietekening met het beproefde zwarte oogbalkje: Tariks facebookprofiel en beeltenis werden al net zo pontificaal en herhaaldelijk in beeld gebracht als de Pijnackerse palmkwekerijvilla van zijn moeder en haar nieuwe man.
De Nederlandse nationaliteit van die moeder – of haar bestaan – is niet nieuwswaardig. Tariks vader daarentegen is Egyptisch, wat Tarik likkebaardend 'van Egyptische afkomst' maakt, ondanks die jeugd in Zoetermeer. Wel kon de politie na wat onderzoek 'een terroristische achtergrond' uitsluiten. Wham, bam, thank you ma'am!
Als ik me dan ook even aan wat generalisering en stemmingmakerij mag wagen: waar minder nadruk op wordt gelegd is dat Tarik eerstejaars scheikundestudent is aan de TU in Delft. Dat maakt hem, in tegenstelling tot sommige andere ordeverstoorders, niet laagopgeleid, noch kansarm. Ergens is het jammer dat hij geen chemische bom bij zich droeg en zijn religieuze voorkeur niet bekend is: dat had het beoogde plaatje waar hij zo slecht in past toch nog een beetje gladgestreken.
Ik voel geen sympathie voor Tariks actie. Ik wil het zelfs, vrij naar Máxima, behoorlijk dom noemen. Maar het gaat hier wel om een jongen van negentien – negentien! - die de rest van zijn leven nog leiden moet, in het bruisende Pijnacker. Zelfs Volkert van der Graaf is meer privacy gegund en die heeft een moord gepleegd. Iets wat Tarik met dat nepwapen niet zou zijn gelukt.
Ik verbaas me ook over het aantal factoren dat van invloed zou zijn geweest op de beslissing tot de verstoring: een mogelijke 'terroristische achtergrond' - kan iemand me uitleggen wat dat precies is? - een 'kind van gescheiden ouders', alsof dat iets zou zeggen over het motief en vooral die 'Egyptische afkomst' voor een geboren en getogen Zoetermeerder met een Hollandse moeder. Als Volkert hier toch al genoemd is: die werd ook niet ineens 'van Britse afkomst' na de moord op Pim F.
Dus, mijn opinie? Belachelijk, deze representatie. Vergezocht, belasterend en stereotype.
Dat Tarik van het pad af is, ontken ik zeker niet. Maar waarom is het zo moeilijk om te geloven dat er ook individuen (!!) zijn die 'gewoon' en 'zomaar' de kolder in hun kop krijgen, zonder dat daar een moeilijke jeugd, een 'buitenlandse afkomst', een dysfunctioneel ouderpaar, een uitzichtloze toekomst, een terroristische groepering of bittere armoede aan ten grondslag ligt?! Mensen doen vreemde dingen, ook zonder aanwijsbare reden: punt.
