Quatrasion

Mijn mond viel open toen mij een uitzending van Zembla onder ogen kwam, waar in beeld werd gebracht hoe het systeem van adoptieve herplaatsing in the Amer'ca verloopt. Daar kun je namelijk, iets anders dan in Nederland, je kind terugbrengen als de adoptie niet bevalt.

Het programma liet een selectieproces zien, waarin kinderen zichzelf op een catwalk konden presenteren aan een toekomstig(e) ouder(paar). Net als echte modellen worden ze een beetje opgepoetst - zondagskleren, nette vlechtjes, acne verbloemd met foundation - in de hoop dat ze deze keer mogen blijven. Het gaat hier ook niet, zoals ik gewend was uit mijn maatschappijleerboek, om kindjes jonger dan 2 jaar. Neen, dit zijn elf-, dertien en soms vijftienjarigen, gepokt en gemazeld als het om runway walking gaat. Voor eén van de jongens was dit de vierde keer.
De organisatie had een catwalk opgetuigd en een kapster en een visagist in de arm genomen om de onooglijkheid van de kinderen (paasgele pukkels, glimmende neuzen, stinkdierharen) wat in te dammen. Alles in de hoop dat ze met minder kinderen in het busje naar huis terug hoefden te keren.

Nu is algemeen bekend dat veel kinderen die geadopteerd zijn, vroeg of laat gedragsproblemen of lage (sociale) intelligentie tonen, aanpassings- of hechtingsproblemen hebben, vanaf enig moment gekweld worden door de vraag 'waarom wilden mijn originele ouders me niet? ' of een variatie daarop. Als je een Pedrootje, Min Wah, Rajesh of Aleksandr adopteert die een jaar oud is, kun je nog helemaal niet weten wat voor problemen zo'n baby mogelijk met zich meebrengt. (Net zo min als je dat bij een biologisch kind kunt weten – maar wat je wél weet, is dat een biologisch kind geen voorgeschiedenis heeft (op een genetische na).
Het Europese adoptiemodel, door schade en kapotte ruiten en lippen wijs geworden, geeft daarom een arsenaal aan handleidingen, (verplichte) cursussen en omgangsdecreten hiervoor, mocht Pedro-vanaf-nu-heet-je-Gerbrand last krijgen van bovenstaande klachten. In Amerika doen ze dat dus anders: bevalt de proeftijd met Pedro niet of kun je hem niet meer aan, dan geef je hem gewoon terug. Ook als je hem al vijf jaar had.

Voordeel van dit bootleg doorschuifsysteem is vooral dat het een stuk goedkoper is dan officiële adoptie en er minder doorlichten aan vooraf gaat. Simpel: een tweedehands auto kost ook veel minder dan een nieuwe, dus dan kun je nagaan hoeveel de adoptie van een kind dat vier keer is teruggebracht kost. De éérste adoptiefouders blijven in dit systeem legaal verantwoordelijk. Het kind is, zogezegd, een quatrasion.
Wij hebben hier Jeugdzorg en pleegzorg als een kind de pan uit rijst, ongeacht of het kind geadopteerd of biologisch is. Het is niet zo dat als je kind onhandelbaar wordt of het gezin ontwricht, je daar geen hulp bij kunt krijgen. Maar wegdoen is heel andere koek.
Dat vind ik het wrange aan dit systeem: als je je leven al start met het besef dat je ongewenst bent, en je acht verschillende adoptieouders je laten merken dat ze je evenmin willen, hoe moet je dan ooit nog over je hechtingsproblemen heenkomen?!

In de uitzending kwam een meisje aan het woord dat in een gezin geplaatst was met vijf adoptiefkinderen en vier biologische kinderen. (Ik word al moe bij de gedachte negen monden, breinen en harten te moeten voeden, maar het is een nobel streven.)
Het meisje was een druktemaker en dat had mede zijn weerslag op de gezinsdynamiek. Toen de moeder en vader uit elkaar gingen, brachten ze Stoorzender, op dat moment een jaar of dertien oud, weg via de bootleg. In het gezin waar ze vervolgens terecht kwam misbruikte de vader de jongere kinderen. Stoorzender vertelde dit aan haar tweede adoptiefmoeder, die dreigde haar op straat te zetten als ze haar mond niet zou houden.

Zembla vroeg aan adoptiefvader één waarom hij niet een van z'n biologische kinderen had weggebracht. 'Dit was de drukste, en dat leek ons op dat moment het beste. Ik zou het nu nooit meer doen, maar op dat moment was dat het beste.' En daar moet je het dan mee doen: 'Als het zwaar wordt, ben jij de eerste die ik op het hakblok leg.'

Cinq uit de uitzending leek even geluk te hebben: hij mocht met een man mee naar huis. Na een half jaar klikte het toch niet meer en bracht zijn adoptiefvader hem terug. Op naar de volgende catwalk.