Compost

Het begin van een nieuw jaar lijkt op het einde. Of het nou een kalenderjaar is, een schooljaar of de verjaardag van een gebeurtenis, reflectie is het sleutelwoord; de optelsom van een jaar vol successen, dieptepunten of matigheden. Daarnaast laat ik het in mijn eigen geval graag samenhangen met Nieuwe Beginnen. Ooit woonde ik naast mensen die ieder jaar na de winter hun tuin onderspitten en nieuwe dingen plantten. Aan het begin van de zomer deden ze hetzelfde. Helaas ging dat ieder jaar mis omdat zij of te vroeg, of juist te laat van start gingen met deze actie, waardoor hun tuin er, op één maand na, jaar na jaar na jaar verpieterd en slecht uitzag. Maar dat gaf niet, want zij begonnen iedere lente – dus, ieder jaar – letterlijk met een schone en vooral erg kale en naar koeienstront meurende lei. (Over ezels en stoten hebben we het straks nog.) Nu had ik meer met de buren van de andere kant, dus het perceel van de tuinierders viel me niet zo op, maar ik begrijp hun hang naar Nieuw Begin wel.
Bestaat er iets fijners dan Nieuw? Nee. Meestal zijn nieuwe dingen een vooruitgang ten opzichte van de oude, ze zijn een verbetering, een innovatie. Dr. Martens en de minidisc (watte?) uitgezonderd zit die nieuwe trui bijna altijd mooier en beter dan de oude, weet je pas hoe afgesleten je hakken zijn als je nieuwe hebt en is het lichaam van een nieuwe partner nog spannend en onontdekt. Stuurbekrachtiging maakt autorijden makkelijker, de waterkoker is sneller dan de fluitketel en al is de Senseo alweer op z'n retour, hij is veel mensen van dienst geweest. En dan zijn er nog de ontwikkelingen waar je afhankelijker van wordt in plaats van zelfstandiger: de TomTom en de mobiele telefoon (met name het adresboek).
Hoe dan ook: een Nieuw Begin lucht op, schept mogelijkheden, biedt hoop. Het creëert behoeften waarvan je niet wist dat ze er waren. Er is geen enkele reden waarom je niet nu, hier, vandaag, zou kunnen beginnen met afvallen, stoppen met roken, het uitmaken met die lapzwans van een partner of de relatie juist nog een kans geven. En toch wachten miljoenen mensen wereldwijd op 1 januari als aanleiding tot hun Nieuw Begin. Terwijl het juist veel origineler en fijner zou kunnen zijn om een 'eigen' datum te hebben voor je Nieuwe Begin. De zestiende maart, of negen oktober 2011, of zevenentwintig september. Zodat je niet kunt verschijnen bij Oprah als new year's resolutionist.
Het fijne voor de ontduikers onder ons is dat ze 1 januari natuurlijk als excuus kunnen gebruiken om er – waaraan dan ook – nog niet aan te hoeven beginnen, op 1 januari plechtige trouw beloven, op zeven januari dat alweer niet waar blijken te kunnen maken en vervolgens hun startdatum uit te stellen tot, jawel, 1 januari.
Het is makkelijk om dit af te doen als gebrek aan wilskracht, maar zo simpel ligt het natuurlijk niet. Want als je er – waarvoor dan ook – echt klaar voor bent, maakt het niet uit op welke dag je begint. Als je ergens echt klaar voor bent, heb je geen behoefte aan uitstel. En uitstel werkt daarbij vaak nog als een extra hindernis. Ga maar na: op het moment dat je jezelf in september belooft dat je vanaf 1 januari wekelijks gaat hardlopen, heb je daar op 31 december echt de moed niet meer voor – als het je dan nog te binnen schiet. Als je echt wil veranderen, meer wilt gaan sporten, je stiefkinderen liever wilt behandelen, die gangkast op wil ruimen, minder koffie wilt gaan drinken of het rustiger-aan doen op je werk, dan kun je daar het beste NU mee beginnen.
Een grote waarheid. Maar belangrijker nog dan het stellen van een realistisch doel is het scheppen van de juiste voorwaarden. Je kunt wel als doel hebben, niet meer te drinken, maar als je op vijftien januari een personeelsfeestje hebt op een wijnproeverij, komt daar natuurlijk niets van terecht. Je kunt wel als doel hebben, definitief te breken met je ex, maar dat romantische weekend waar hij je mee verrast, werkt daar niet bepaald aan mee. Zonder de juiste voorwaarden maak je het jezelf onnodig lastig, wat demotiveert.
Zelfs mijn buren wisten, in al hun Nieuw Begin-lust, dat hun pioenrozen niet zouden groeien zonder mest. Ze pakten het jaar na jaar hetzelfde aan, bemestten trouw de tuin, en ieder jaar gaf dat hetzelfde (magere) rendement. Al zou die terugkerende putlucht en treurige kaalheid voor mij een reden zijn om mijn tuinierdersvaardigheden eens stevig onder de loep te nemen (ezel, steen) blijkbaar was die kortdurende rozenpracht voor hen wél genoeg.
Het gras is niet altijd groener bij de buren, lieve lezer. Soms is er zelfs geen gras. Maar één ding is zeker: uit een hoop stront kunnen soms nog mooie dingen voortkomen.