Bewijslast

Er wordt weleens aan mij gevraagd, hoeveel waarheid er in mijn blog schuilt.
Aan de ene kant verbaast dat me, aan de andere kant kan ik me die vraag voorstellen. Veel van de dingen die ik meemaak zijn zo absurd of bevreemdend dat zelfs ik af en toe de waarheid ervan in twijfel trek. Ik leg nou eenmaal makkelijk contact met mensen – soms te makkelijk, met de verkeerde mensen – en dat heeft vaak zulke opvallende ontmoetingen tot gevolg dat ik er over kan bloggen.
Laat ik u geruststellen, lieve lezer, of misschien verontrusten: alles wat ik schrijf is waargebeurd. Vergelijkt u het maar met een soap: dat is ook een weergave van de werkelijkheid, maar niet noodzakelijk uw werkelijkheid.
Wat heeft mijn blog gemeen met As The World Turns? Twee dingen: het aantal absurde gebeurtenissen en de make-up. Om een blogstuk interessant te houden voeg ik natuurlijk een vernis van narratief toe en met name over de intermenselijke stukken moet ik altijd eerst nadenken voor ik ze tot tekst verwerk, omdat ik ze soms zelf niet direct kan plaatsen.

Maar het tegenovergestelde is ook gebeurd. Ik ben een keer op date geweest met een man die het waarheidsgehalte van mijn blog totaal niet in twijfel trok. Integendeel, hij ging er van uit dat hij mijn blog en mijzelf gelijk kon stellen. Hij wist van mijn blog af vóór onze eerste date en dacht mij te kennen omdat hij enkele van mijn stukken had gelezen. Wel, dat heb ik geweten. Hij vertelde me fijntjes dat ik 'in mijn blog héél anders was dan in het echt', en hoewel ik deze stelling even irreëel als schattig vond, is het mede daarom niets tussen ons geworden. Ik kon de teleurstelling in zijn stem horen toen hij me verweet dat ik 'zo stil' was terwijl ik in mijn blog 'zo welbespraakt overkwam' en hij zei ook dingen als 'maar in je blog schreef je zó en zó, en nu zeg je iets heel anders!' (waarbij zijn blauwe ogen triomfantelijk twinkelden: hermione betrapt...)

Tsja. Wat ik hem niet kon vertellen omdat hij niet echt luisterde naar wat ik zei, was dat het niet zo zinvol is om een schrijver te vereenzelvigen met zijn werk. (Waar ik, overigens, al eens over heb geblogd. Als hij me echt via mijn blog dacht te kunnen leren kennen, had hij dat toch ook op moeten pikken....)
De ronduit op-het-randje-van-beledigende opmerkingen die hij maakte daargelaten vond ik het nogal naïef en simplistisch om te denken dat ik niet méér ben dan mijn tekst. Dat zou namelijk ook betekenen dat iedere misdaadromanschrijver zelf niet zuiver op de graat is, of geen enkele chicklitschrijver (okee, schrijfster) gelukkig in de liefde kan zijn. En ergens klopt dat ook wel, want we gaan er als lezer vanuit dat wat een schrijver aan tekst produceert, is gevormd in zijn eigen brein. Hij hoeft dan misschien geen gore moordenaar of vieze vreemdganger te zijn, het feit dat hij het heeft beschreven betekent wel dat hij vileine of ontrouwe gedachten moet hebben gehad! Hoe komt hij anders aan het idee?! Je hoeft maar naar Woensdag gehaktdag te kijken om te weten dat dat waar is...

Tussen mijn date en mij ging het pas echt mis toen hij mij voortdurend ´confronteerde´met uitspraken die ik in mijn blog had gedaan (die hij geheel naar eigen inzicht betrok en onttrok aan onze conversatie) en daarnaast vrijwel alles wat ik zei betwistte met het 'bewijs´ van mijn blog. Of zo voelde het althans. Ik kon geen kik geven of hij stelde dat ik in mijn blog ´kak´ had gezegd, en hoe ik dat met elkaar wilde rijmen?
Het kwam de sfeer niet ten goede en ik voelde me steeds geagiteerder raken, omdat ik niet begreep waarom hij mij en mijn tekst op één lijn zette en daar ook krampachtig aan vasthield, ondanks mijn zwakke suggesties om het eens van een andere kant te bekijken. (Waarschijnlijk kwamen die suggesties op hem over als draaikonterij en ontwijkend-want-schuldig-gedrag, dat zijn gelijk des te harder bevestigde. Had hij mij even lekker tuk...)
De toon was al gezet bij een van zijn eerste vragen ('vertel eens iets leuks? nee, dat is niet leuk genoeg...') maar het dieptepunt kwam toen ik hem zijn eigen vraag voorlegde en hij uitbarstte: 'Als je me zo onder druk zet, kan ik natuurlijk niets leuks meer verzinnen, dan klap ik helemaal dicht! Jij vroeg mij mee uit, dan ga ik jou toch niet entertainen! Entertain jij mij maar!'
Op mijn opgetrokken wenkbrauwen (over de stelling, over het meten met twee maten, maar vooral over die rare woordkeuze, entertainen, alsof ik een woensdagmiddagvoorstelling was) verklaarde hij dat hij in mijn blog had gelezen dat ik me op datingvlak voor de verandering als een jager zou gaan gedragen – terwijl dat precies het tegenovergestelde was van wat ik had betoogd.

Niet alleen was dit de zoveelste gelijktrekking, nu werden mijn eigen, verkeerd geïnterpreteerde woorden ook nog eens keihard tegen me gebruikt. Terwijl ik hem verbluft aankeek en met mijn mond vol tanden en mijn hoofd vol gedachten stond – luister vader, ik weet verdomme toch zeker zelf wel wat ik heb geblogd!! – bracht ik er met mijn laatste zelfbeheersing tegenin dat dat er echt niet stond, en dat ik het nu graag over iets anders wilde hebben. Wat niet echt lukte. En hier scheidden onze wegen.

(Ik wens hem alle goeds. Onze persoonlijkheden waren als de weerszijden van een stuk rails: voor eeuwig evenwijdig. Het was de vreemdste date die ik ooit heb gehad, maar saai was het zeker niet.)

Naast over de tendens om tekst en schrijver gelijk te stellen, heb ik ook geschreven over het lezer/auteur-debat: de theorie (!!) dat het bij het lezen van een tekst niet gaat om de intentie van de schrijver maar om de interpretatie van de lezer. Ik denk dat mijn date dat stuk wél heeft gelezen, maar geen rekening heeft gehouden met de grenzen van de vrouw die in werkelijkheid voor hem zat. Hij zag wel in dat er een verschil was tussen mij en de schrijver van de blog, maar koos er tegelijkertijd voor, dat verschil te negeren. Ik hoor u denken: maar hoe kan een interpretatie verkeerd zijn? Wel, dat kan ook niet, behalve als hij berust op feitelijke onjuistheden.
Ik vond het vleiend dat hij mijn blog als een soort bijbelhoofdstuk had gebruikt (want ook daar haalt men soms klakkeloos 'waarheden' uit) maar mijn teksten vormen niet de schatkaart tot mijzelf, laat staan tot mijn hart. En net zoals in religieuze aangelegenheden doet opportunistische of véél te letterlijke interpretatie de zaken vaak meer kwaad dan goed.
Hoewel het zelf-labelen onder schrijvers zeer ongebruikelijk is uit angst te worden getypecast, moet ik mijn blog bij de volgende date misschien maar als ´totaal fictief´aanduiden. Als dat mijn kansen op een mannelijke metgezel vergroot, is het een klein offer.

Om met Seth Gaaikema te spreken: terug naar de bron. Hoeveel waarheid schuilt er in mijn blog? Te weinig om me ermee te vereenzelvigen, en hopelijk genoeg om een reactie te ontlokken. Of dat juridisch steekhoudt weet ik niet, maar bij deze dan een disclaimer: wat ik in mijn blog beschrijf is een subjectieve, aangepaste en opnieuw ingekleurde interpretatie van een persoonlijke werkelijkheid.
Dát is wat je uit de twee woorden mijn en blog moet interpreteren. Niet meer, niet minder.