Balletje

Liefde? Ik kan er geen genoeg van krijgen. Het is schaars, dat vormt wel eens een probleem. Gelukkig lopen aandacht, liefde en seksueel verlangen vaak door elkaar heen en zijn er tegenwoordig naast harlekijnromans ook boeken die je niet hoeft te kaften voor in de trein. Men zegt dat dat soort boeken slechts door vrouwen gelezen worden en dat het vooral vrouwen zijn die de liefde romantiseren, maar mannen kunnen er ook wat van – véél.
Sinds het zien van het programma Voetbalfans ben ik er van overtuigd dat mannen misschien nog wel obsessiever kunnen zijn dan vrouwen. Ik herinner mij een aflevering in Den Haag, waarin een trouwe supporter vol trots de altaarkamer in zijn huurhuis liet zien, die geheel gewijd was aan ADO, inclusief teamposters, uitgeknipte krantenartikelen en ingelijste voetbalshirts. Zijn zoon had hij vernoemd naar de meest roemrijke speler uit 1972. De cameraploeg volgde de goede man tijdens zijn bezoek aan een tattooshop, waar de discipel een afbeelding van zijn geliefde ADO-vogel op zijn borst liet tatoeëren. Houdt u vooral de seksuele context in gedachten: ADO is een acroniem van Alles Door Oefening en de vogel in kwestie is, jawel, een ooievaar. I rest my case.

Eng wordt het pas als obsessie de genegenheid verdringt. De geschiedenis zit vol vrouwen en mannen die een klap van de molen der liefde hebben gekregen. Koningin Mary I van Schotland, wiens vroomheid geen grenzen kende. Johanna van Castilië, die zo dol was op haar echtgenoot Filips de Schone dat ze zich na één blik op hem in een lemen hut liet trouwen om met hem het bed in te kunnen duiken, en na zijn dood zijn lijk overal mee naartoe sleepte. Susanna du Plessis, plantagehoudster die haar echtgenoot naar het schijnt de afgehakte, gebakken borsten van zijn slavenmaîtresse voorzette, omdat hij daar zo van hield. En dan de meer recente geschiedenis: Lisa Nowak, de astronaute die zo verliefd was op haar ex-minnaar dat ze een ruimteluier aantrok om in één ruk van dertien uur naar hem toe te kunnen rijden. Heleen Mees, de briljante professor die niet van riet houdt en nog minder van kluitjes en in plaats daarvan haar tong uitsteekt in meerdere opzichten, volgens de Daily Mail. Het is wel bewezen: liefde laat mensen gekke dingen doen.

Liefdesverslaving gaat zoals gezegd helemaal niet meer om genegenheid. Volgens Pernille Rose Grønkjær, die in 2011 een documentaire maakte over obsessieve liefde, kan zo'n obsessie ontstaan door een gemis in je jeugd. Om een relatie aan te kunnen gaan moet je al gevuld zijn met liefde voor jezelf, zo stelt ze: het aloude aanvulling-niet-opvulling-verhaal. Een wáár verhaal, als je het mij vraagt. Maar het lijkt me sterk dat niemand de astronaut Nowak in haar jeugd of later heeft verteld dat ze er mag zijn en dat ze de moeite waard is. Tenslotte word je niet zomaar astronaut. En hetzelfde geldt voor Mees. Tenzij je hun grote succes enerzijds uitlegt als een compensatie van het anderszijdse onvervulde verlangen tot erkenning – maar dat stuit mij tegen de borst, omdat ik dat van een man toch veel minder snel zeggen zou.
Heleens affaire is bovendien niet de eerste obsessieve relatie – dit verhaal heeft zich in Nederland al eens voorgedaan, vandaar haar vertrek naar New York – en Nowak was tot de nasleep van de affaire getrouwd en is moeder van drie kinderen. Als ik het wegzet als het onvermogen tot het accepteren van 'nee' is dat in lijn met de manier waarop deze bevoorrechte en slimme vrouwen hun loopbaan hebben aangepakt. Met als conclusie: Mees' mankeuze is gewoon rampzalig. Ik weet dat heel SATC is gebouwd op het gebrek aan goede mannen in New York, dus zij is niet de enige met dit probleem, maar toch.

En de moraal van dit verhaal? De link tussen liefde, obsessie en voetbal is dat je alledrie lang kunt volhouden met de juiste bereidwilligheid en genoeg nieuwe impulsen, verse spelers en een groot speelveld, soms zelfs trans-Atlantisch en -galactisch. Het loont om je kind te prijzen, zodat het balletje zelfvertrouwen in den borst niet tegen harde muren aan hoeft te ketsen, maar het loont ook om je spruit de implicatie van 'nee' aan te leren. Er is in die Spoetnik tenslotte geen plek voor iedereen en het aantal leerstoelen op NYU is ook niet onbeperkt. Zoals in veel zaken gaat het ook hier om balans: want de ganse dag balletje-balletje spelen in het Zuiderpark is evenmin alles....