Privé

Ik kon niet lang genieten van de rust in mijn cubicle, in de trein op weg naar huis. De hele dag was ik in touw geweest met het regelen de voorbereidingen op een sollicitatie, met hulp van mijn liefste papaatje. Helaas, al op het tweede station kwam er een collega-stel tegenover mij zitten. Zonder te vragen: 'Mag ik hier zitten?' of zelfs zonder mij vragend aan te kijken, zegen hun doorgezakte billetjes neer op de blauwe stoelen. De nicotinezweem die mijn neus verkende maakte me duidelijk waarom ze het zo goed met elkaar konden vinden. Het waren een man en een vrouw, hij een halve meter langer dan zij. Haar haren waren dof bruinrood en haar ogen groen. Zijn haren waren donkerblond, zijn tanden mosterdkleurig. Vers losgerukt van de rookpaal kletsten ze wat over hun privéleven, terwijl de trein zich in beweging zette.

Ze waren mij niets verplicht, bovendien was het spitsuur. Toch nam ik hen hun onbeschoftheid kwalijk. Zelfs naar buiten kijken lukte niet - slechts mijn eigen reflectie staarde terug. Wat ik vreesde en verwachtte werd al snel waarheid: de Persoonlijke Zaken kwamen op tafel. De man, die ik voor het gemak Tinus zal dopen, begin over zijn vriendin en vertelde dat ze niet van vliegen hield. Tanja, zijn metgezel, vroeg daarop verbaasd of hij niet getrouwd was. Wat volgde was een licht defensieve, licht besmuikte en volstrekt onnodige verklaring over het waarom. Ik hoorde achtereenvolgens 'ben niet gelovig ofzo', 'hoef niet zo nodig in de belangstelling te staan,' 'm'n vriendin vindt het ook niet belangrijk zegt ze,' 'we leven toch al zo goed als getrouwd' en 'tis wel duur, dus!' Wel hadden ze samen een kind. Tanja, koningin van de subtiele vragen, vroeg of er nog een tweede kwam. Tinus dacht van niet. 'Als het gebeurt, dan gebeurt het, maar het krijgen van de eerste was al geen pretje. Nee, ik heb daar echt weinig plezier aan beleefd, dat was verre van leuk.' Tinus had, zo viel mij in die korte tijd al op, teveel tanden voor zijn bovenkaak en een milde slis doorspekte zijn spraak. De nicotine had zijn gebit verkleurd en zijn tanden waren al even onbeteugeld als zijn meedeelzaamheid. Ze klauwden over elkaar heen als Turkse huismoeders op de Lapjesmarkt van zaterdag, azend op een plek vooraan.

Twee noties, lieve lezer, kwamen in mij op. Als Tinus geen plezier beleefde aan het vervullen van de zo-goed-als-echtelijke plicht, dan zou dat tweede kind er inderdaad niet komen. Bij mijn weten was de conceptie nog het leukste deel van het proces, maar in de bevalling had hij lichamelijk gezien toch helemaal geen deel. Geheel in stijl met hoe de naïviteit van de man soms naar boven komt, legde Tinus met wilde gebaren aan Tanja – en ook aan mij – uit hoe groot de naald was die ze bij zijn vriendin naar binnen hadden gestoken, hoe de lol 'compleet, maar dan ook compleet ' uit zijn seksleven was verdwenen en 'dat een spontane sekssessie er echt niet meer in zat.' Fijn, Tinus. Wat goed om te weten. Bedankt. Ik kende de vriendin-die-geen-echtgenote-wilde-worden niet, maar wist nu dat er een naald van een halve meter in haar eierstokken was geprikt. Vredig sterven was ineens niet meer lastig.

Het deed me denken aan iets wat iemand afgelopen zaterdag tegen me zei. Ik was aan het werk en stond met een collega achter de balie. Voor mij stond een jongen met wie ik ooit iets heb gedronken, maar wat verder geen vervolg kreeg. Toch zien en spreken we elkaar nog regelmatig en zijn dan hartelijker dan gewoonlijk – iets wat bij mijn collega's opgetrokken wenkbrauwen veroorzaakt. Toen de man in kwestie weg was, schoof er een andere man in mijn gezichtsveld, met een kind. Ik hielp hem, en terwijl hij aan het pinnen was mijmerde ik: 'Ik heb ooit een date met hem gehad... leuke man...' Mijn collega vroeg, of we wat hadden gedronken. Vóór ik haar antwoord kon geven werden we onderbroken door de pinnende klant, die met een vies gezicht afkeurend zei: 'Dat soort dingen moet je eigenlijk niet bespreken waar klanten bij zijn!'

Betrapt boog ik mijn hoofd: de man had behoorlijk gelijk. Mijn privéleven ging hem inderdaad niets aan. Hoewel ik me wel tot hem richtte, hem aankeek op de momenten dat het nodig was en pas afdwaalde toen hij pinde – iets wat hij echt alleen moet doen – was het niet zo netjes om in zijn gehoorsafstand over mijn date te mijmeren. Het punt was alleen dat ik niet inhoudelijk over mijn date sprak: ik probeerde slechts de wenkbrauwen van mijn collega weer omlaag te praten. Zoveel was er dus niet aan de hand. U weet niet hoe vaak ik bij het afrekenen in de supermarkt bijvoorbeeld helemaal niet word gegroet of aangesproken, laat staan aangekeken, en hoeveel details over feestjes, nagellak, vriendjes of schaamhaarmode mij al in volle intimiteit onbekommerd zijn meegedeeld. Ja, de man had een punt en nee, laten we vooral niet overdrijven.
Vergelijk ik mijzelf graag met Albert Heijn-caissières? Legitimeert hun slechte aandachtsspanne de mijne, die inderdaad wat te wensen overliet? Natuurlijk niet. Waarschijnlijk was ik de zesde caissière die langs hem heen had gekeken die dag, terwijl ze haar privéleven besprak. Of misschien had de man net een cursus Klantvriendelijkheid in de Praktijk gevolgd – of gegeven. Discussie over dit soort dingen is zinloos, dus ik hield mijn mond. U vraagt, wij draaien niet.

Wat de pinner bedoelde, werd mij pas echt duidelijk toen ik tegenover Tinus zat. Luisterend naar zijn verhalen over moeizame conceptie, haaruitval van zijn vriendin en de verstrekkende gevolgen van hormoontherapie twee jaar na dato bereikte mijn geduld een eind. Daarom deed ik een belofte aan mijzelf: ik zal niet meer over mijn leven praten in ongeschikt gezelschap. Discretie is een groot goed. Ik wist het allang, maar werd nu nog eens met mijn neus op de chagrijnige feiten gedrukt.
In ieder geval wens ik Tinus veel succes bij het verwekken van zijn tweede telg. Wie weet lukt het als hij stopt met roken, of een weekje in een stilteklooster boekt, of een beugel neemt met een bleeksessie er bovenop - krijgen de Turken ook eens rust. Maar dat heb ik natuurlijk niet gezegd. Sommige dingen kun je beter voor je houden.